Dookoła Tatr - Zwierzyniec jaworzyński

Wierchy tom 74 str. 264


Zwierzyniec w Dolinie Jaworowej.

Warto sobie przypomnieć dzieje zwierzyńca w dobrach jaworzyńskich, w roku 2019 minie sto trzydzieści lat, kiedy właściciel Jaworzyny Spiskiej Kristian Kraft, Prinz zu Hohenlohe Oringen, Herzog von Ujest, wyznaczył szlak, którym można było z Węgier do Morskiego Oka przejść obok zamkniętego i ogrodzonego wysokim płotem i drutem kolczastym zwierzyńca, strzeżonego przez służbę leśną pochodzącą z Alp, bowiem naszym góralom nie dowierzano.

Po wygraniu przez Władysława hrabiego Zamoyskiego sporu o Morskie Oko, jaworzyński rewir zmniejszył się o 25 000 ha. Przed zagospodarowaniem jaworzyńskiego łowiska prócz dzików, kierdli kozic, świstaków, rysi i niedźwiedzi, głuszców i orłów nie było zwierzyny płowej, bowiem jeleń karpacki już na początku XIX wieku z powodu zajmowania łąk i pastwisk przez zwierzęta domowe prawie całkowicie w Tatrach Wysokich wyginął.

Jeleń karpacki był tylko gościem w lecie, a zimie szukał karmy w lasach bukowych i dębowych na południu Tatr. Hohenlohe starał się go utrzymać (było ich ok. 300 sztuk), tępiąc kłusownictwo i niszcząc rabusiów zwierzęcych. Ofiarą tej ochronnej gospodarki łowieckiej padł ryś, spełniający rolę sanitarną wśród zwierzyny leśnej.

Próbowano osiedlić jelenie różnych odmian, jak angielskie białe jelenie - Wapiti, pochodzące głównie z ówczesnego Śląska niemieckiego z miejscowości Sławięcice.
Od roku 1879 do 1886 sprowadzono ich 112 sztuk, o dużej domieszce krwi jelenia karpackiego, najłatwiej dającego się aklimatyzować w warunkach tatrzańskich.

Odmian azjatyckich, amerykańskich i angielskich dostarczał hodowca dzikich zwierząt w Hamburgu, Hagenbeck. Odmiany te okazały się mniej odporne na choroby i panujące w Tatrach warunki klimatyczne.

Aby postawić na odpowiednim poziomie hodowlę jelenia, nie wolno było przez 10 lat do 1889 roku polować na zwierzynę płową. Hohenlohe strzelił 8 XI 1889 roku pierwszego selekcyjnego czternastaka, a ustrzelony w 1908 roku szesnastak ważył 375 kg, po wypatroszeniu 312 kg, o porożu wagi 13 kg.

Gospodarstwo łowieckie pochłaniało rocznie olbrzymie sumy, kosztem innych gospodarstw rolnych. Ile kosztowała hodowla jelenia i innej zwierzyny, mówią już ilości skarmionej paszy w ciągu roku:

- 300 ton siana
- 144 tony owsa
- 400 ton kasztanów
- 5 ton soli
- 144 tony chleba, na które składały się: otręby żytnie, jęczmień, bobik, mąka żytnia z dodatkiem fosforanu potasu. Takich chlebów wypiekano dziennie 600 kg.

Najlepszym rykowiskiem był rewir Zuberec. Jak sama nazwa wskazuje, w średniowieczu musiały być tam żubry i to był jeden z powodów prób wprowadzenia z powrotem tego przeżuwacza. W 1885 roku sprowadzono znowu 44 sztuki do Jaworzyny, w tym dwa żubry z rezerwatu pszczyńskiego ks. Pless, amerykańskich bizonów dostarczył Hagenbeck.
Oba te przeżuwacze, co rok odbywały wędrówki w poszukiwaniu odpowiedniej dla siebie karmy.
Aby ustrzec się przed ich wyemigrowaniem przeznaczono dla nich niewielką enklawę leśną.
W Jaworzynie po 6 letniej hodowli urodziło się 13 V 1901 roku pierwsze ciele żubrze.
Bizony od 1885 do 1932 roku wychowały 18 cieląt; odstrzelono tylko 4 sztuki.

Pierwszego bizona strzeliła arcyksiężna Izabella, drugiego arcyksiążę Fryderyk, trzeciego ks. Georg Hohenlohe - Oringen, a ostatniego książę Tassilago Festetisch.
5 III 1932 roku pozostałe przeżuwacze zostały przeniesione do Praskiego ZOO.

Wprowadzenie koziorożców nie udało się, znaczna część ich padła na skutek parchów. Ivan Bohus po wojnie, w latach 1953 - 1954, starał się bez dodatnich wyników zaaklimatyzować syberyjskiego koziorożca.
Niedźwiedzi, zalegających i niezapadających w sen zimowy, było 30 sztuk stale dożywianych w ciągu zimy 120 końmi.
W Jaworzyńskim pałacyku było 1000 poroży, znaczna ich część pochodziła z Tatr.
Zbiór ten przedstawiał dużą wartość i na pierwszej międzynarodowej wystawie łowieckiej w Wiedniu w 1910 roku otrzymał wiele odznaczeń.

Janusz Królikowski



Data utworzenia: 23/06/2012 : 14:40
Ostatnie zmiany: 25/05/2016 : 16:58
Kategoria : Dookoła Tatr


Wersja do druku Wersja do druku

Komentarze

Nikt jeszcze nie komentował tego artykułu.
Bądź pierwszy!

Translator
Partnerzy
^ Góra ^